Suis-je Charlie?

charlie-hebdo-2Με απασχόλησε αρκετά αυτό το ερώτημα.

Αλήθεια, τι σημαίνει η φράση Je suis Charlie; Θέλω να πω: τι υπερασπίζεται κανείς δηλώνοντας Charlie;

Αν η φράση σημαίνει πως καλό είναι να κοροϊδεύει κανείς και να λοιδορεί τη θρησκεία του άλλου, τότε προφανώς δεν θέλω να έχω σχέση με αυτή την παραδοχή. Όμως, αυτό εννοεί η φράση;

Νομίζω πως όχι. Je suis Charlie σημαίνει πως υπερασπίζομαι την ελευθερία του καθενός να εκφράζεται με όποιο τρόπο θέλει (εντός της συνταγματικής και αστικής νομιμότητας), ακόμα κι αν ο τρόπος του με βρίσκει ηθικά, αισθητικά και πολιτικά αντίθετο.

Η ελευθερία είναι ένα από εκείνα τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά των σύγχρονων δημοκρατιών, που καθιστούν τον τρόπο της ζωής μας συγκριτικά υπέρτερο από κάθε προγενέστερη μορφή κοινωνικής συμβίωσης (γιατί προσωπικά πιστεύω —κι είναι μεγάλη συζήτηση αυτό— πως οι άνθρωποι στα σύγχρονα δυτικά κράτη ζούμε καλύτερα από κάθε άλλη περίοδο της ιστορίας των δυτικών κρατών, όσο γενικευτικός κι αν είναι, μοιραία, ένας τέτοιος ισχυρισμός).

Η ελευθερία επίσης (κι αυτό είναι βασικότερο) είναι ένα από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά με τα οποία μάς προίκισε ο Θεός, κατ’ εικόνα του δικού Του εαυτού (κατ’ εικόνα της δικής του ελευθερίας). Ο άνθρωπος είναι ικανός για τις σπουδαιότερες κατακτήσεις και για τις απεχθέστερες πράξεις, επειδή είναι ελεύθερος. Η ελευθερία που ο Θεός μάς έδωσε είναι η βασική προϋπόθεση για να γίνουμε ό,τι Εκείνος ελπίζει για μας. Κανείς δεν έγινε άγιος με το ζόρι. Να υπερασπίζεσαι την ελευθερία του ανθρώπου (ακόμα κι όταν αυτή μοιάζει να γίνεται ασυδοσία και να υπηρετεί τη χαμέρπεια) σημαίνει να υπερασπίζεσαι τη δυνατότητά του να γίνει άγιος.

Η τακτική να λοιδορείς την πίστη του άλλου, με βρίσκει αισθητικά και ηθικά αντίθετο (με την έννοια ότι δεν θα το έκανα ποτέ), όπως και η συνήθεια να βρίζεις τη μάνα οποιουδήποτε εκνευριστικού τύπου — τα πολυφίλητα πρόσωπα είναι ιερά για τον καθένα, όσο και τα ιερά είναι πολυφίλητα για τους ευσεβείς.

Προσωπικά, δεν ενοχλούμαι όταν μού βρίζουν τον Θεό μου ή την πίστη μου — η δική μου χριστιανική πίστη έχει μάθει (ή καλύτερα, προσπαθεί συνέχεια να μαθαίνει) πως “θίγονται” μονάχα οι “αξιοπρεπείς” και οι έχοντες “κύρος”˙ και ο δικός μου Θεός πέθανε πάνω στον σταυρό, ματωμένος, ηττημένος και εξευτελισμένος, ακριβώς επειδή σεβόταν περισσότερο την ελευθερία των ανθρώπων, παρά το δικό του “κύρος” και την “αξιοπρέπεια”.

Εντούτοις,  μέσα στις σύγχρονες κοινωνίες μεγαλώνουν και τα παιδιά μας. Κάποιοι εξ ημών προσπαθούμε να εξηγήσουμε στα παιδιά μας πως είναι όμορφο να αφιερώνεις την καρδιά σου σε μια θρησκευτική πίστη. Όμως, πόσο εύκολο είναι να το κάνεις αυτό, όταν κάποιοι θέλουν να εμπλέκουν αυτή την πίστη στον δικό τους κόσμο χυδαιότητας; Θέλω να πω ότι, μολονότι προσωπικά δεν με ενοχλεί να λοιδορούν την πίστη μου, η λοιδόρησή της βαραίνει αρνητικά μέσα μου όταν αυτή “βλάπτει” κάποιους άλλους, κάποιες “ασθενείς” συνειδήσεις, όπως αυτές των παιδιών μου. Κατά συνέπεια, δεν βρίσκω ολότελα παράλογη τη στάση πολλών (έστω κι αν και πάλι δεν θα τους μιμούμουν), που επιχειρούν μέσα από τον δημόσιο λόγο (ή και τα ένδικα μέσα ενίοτε) να διεκδικήσουν το δικαίωμά τους να μην συναντούν υβριζόμενη την πίστη τους στον δημόσιο χώρο. Αλλά μέχρις εκεί. Δεν παίρνεις τα όπλα για να σκοτώσεις όποιον βρίζει τα ιερά σου…

Ναι, λοιπόν. Je suis Charlie. Γιατί οι άνθρωποι πρέπει να είναι ελεύθεροι. Πρέπει να είναι ελεύθεροι να λοιδορούν (μέσα στα πλαίσια της δημοκρατικής νομιμότητας). Κι οι λοιδορούμενοι να είναι ελεύθεροι να αντιδρούν (μέσα στα πλαίσια της δημοκρατικής νομιμότητας), προκειμένου να περιστέλλουν τη λοιδορία. Τα δικαιώματα που απορρέουν από την ελευθερία μας, συγκρούονται μέσα στα όρια των κοινωνιών μας, κι είναι κι αυτή η σύγκρουση στοιχείο του πολιτισμού μας, φτάνει να αποδεχόμαστε όλοι πως στον στίβο της δημόσιας διαβούλευσης και στις συγκρούσεις του δημοσίου χώρου, δεν έχουν θέση οι σφαίρες. Να τι σημαίνει η φράση Je suis Charlie.

Advertisements
This entry was posted in Εκεί που 'ναι κι οι άλλοι…. Bookmark the permalink.

3 Responses to Suis-je Charlie?

  1. Reblogged this on παρασκευή απόγευμα and commented:
    Δεν ξέρω να μιλάω τόσο δομημένα και νηφάλια, γι΄αυτό και παραθέτω εδώ το άρθρο αυτό του Βασίλη. […τόση κουβέντα κάναμε, βγήκε και κάτι! 🙂 ]

  2. Panos Sarris says:

    Οπως εγραψα και σε μια δικη μου αναρτηση, δεν δεχομαι να μενουμε απαθεις ή αμετοχοι απενα τι σε αυτους που βριζουν τα συμβολα μας. Δεν συζηταω βεβαια για βια, ουτε καν λεκτικη, αλλα για ανταπαντηση με τη μορφη της ενημερωσης τους για τον λαθος τροπο εκφρασης τους. Εξαλλου οι περισσοτεροι βριζουν απο συνηθεια, μαγκια, αγνοια, επομενως εχουν αναγκη καποιος να τους εξηγησει. Και δεν καταλαβαινω γιατι να μην αντιδρουμε στη λεκτικη προσβολη και να αντιδρουμε μονο στις ακραιες καταστασεις, οπως αυτη της Γαλλιας. Εξαλλου ολοι εχουν δικαιωμα να μαθουν και να καταλαβουν ποσο λαθος κανουν και πως μπορουν, ισως, να γινουν καλυτεροι ανθρωποι. Κατα τα αλλα το αρθρο με βρισκει απολυτα συμφωνο.

  3. vasargy says:

    Ναι, νομίζω πως έχεις δίκιο εν τινι μέτρω. Άλλοτε πρέπει να αντιδρούμε με τον τρόπο που περιγράφεις, άλλοτε απλώς προσπερνώντας τους, άλλοτε με ένα απλό “άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσι”, άλλοτε περιφρονώντας τους παραδειγματικά…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s