Μολοτωφ στο κράτος…

μολότωφΤο κράτος είναι το τελευταίο καταφύγιο επανάπαυσης για τις υπνώτουσσες ψυχούλες μας. Κάπως έτσι το περιγράφει απαξιωτικά σε ένα σημείωμά του, ο φίλος μου Φοίβος Δεληβοριάς (εκείνος τα λέει πιο όμορφα από μένα είναι αλήθεια… βλ. http://www.efsyn.gr/arthro/o-foivos-horis-fovo-gia-niko-romano).

Έχει γίνει συχνό φαινόμενο να λιθοβολούν οι καλλιτέχνες το κράτος (να το “μολοτωφβολούν” για την ακρίβεια — είναι πιο trendy στις μέρες μας…). Ακόμα κι εκείνοι που δεν έχουν ανάγκη να λαϊκίσουν για να γίνουν αρεστοί. Όμως, όπως σε όλα τα πράγματα, θα πρότεινα να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να δούμε την κατάσταση μέσα από το πρίσμα της στοιχειώδους αυτοσυνέπειας.

Η αστική δημοκρατία, οι θεσμοί και οι δομές του κράτους είναι εκείνο το βαρυτικό πεδίο μέσα στο οποίο λειτουργεί μια δυτική κοινωνία: οι άνθρωποι ζουν και σχετίζονται, εργάζονται και δημιουργούν, οι καλλιτέχνες καταθέτουν το έργο τους και οι συλλογικότητες ανταγωνίζονται για τις αξίες τους, τα δίκαιά τους και τις διεκδικήσεις τους. Χωρίς δημοκρατία, θεσμούς και κρατική δομή, οι κοινωνίες, όπως τις ξέρουμε, δεν μπορούν να σταθούν˙ καταπίπτουν και γκρεμοτσακίζονται — οι συλλογικότητες εξατμίζονται και τα άτομα συνθλίβονται.

Όμως, τα τρία αυτά αλληλοσχετιζόμενα συστατικά των κοινωνιών μας (η δημοκρατία, οι θεσμοί και η κρατική δομή) είναι ευάλωτα. Τείνουν να διαβρώνονται και να γεννούν παθογένειες. Βέβαια, υπάρχουν και αλληλοσυμπληρώνονται ακριβώς για να αποφεύγονται αυτές οι παθογένειες, αλλά να που μάς είναι μάλλον μοιραίο να ζούμε διαψεύσεις.

Η πύκνωση του πολιτικού χρόνου και η παγκοσμιοποιημένη οικονομία (που κάνουν τις στιβαδικές αλλαγές μηνιαίο φαινόμενο, αν όχι εβδομαδιαίο) καθιστούν τις κυβερνήσεις έρμαια των διεθνών εξελίξεων. Για άλλα πράγματα τις ψηφίζουμε και άλλα πράγματα καλούνται να κάνουν, γιατί πολλές φορές, ο πολιτικός χρόνος έχει τρέξει αδυσώπητα (στο διάβα της τετραετίας) κι έχει αλλάξει συνθήκες, περιβάλλοντα και σχέσεις. “Μα είναι δημοκρατία αυτό;”, αναρωτιούνται επικριτικά όσοι φλερτάρουν με τους απολυταρχισμούς, τύπου Χρυσής Αυγής. Ναι, δημοκρατία είναι, αλλά παρουσιάζει σοβαρά κινητικά προβλήματα στις μέρες μας. Φυσικοθεραπεία χρειάζεται, όχι ευθανασία. Την κακή δημοκρατία δεν την πετάς στα σκουπίδια, αντικαθιστώντας την με απολυταρχισμούς. Απλά τη γιατροπορεύεις.

Το ίδιο και οι θεσμοί κι η κρατική δομή — ενδέχεται να γεμίσουν παθογένειες: άτομα και συνομαδώσεις τείνουν να κολλάνε πάνω τους, σαν τα τσιμπούρια, και να χρησιμοποιούν τις δομές προς ίδιον συμφέρον. Έτσι λίγο-πολύ παράγεται “το σύστημα” και η διαφθορά. Άλλες φορές πάλι, η νόμιμη βία ξεφεύγει από τα όριά της και γίνεται βία ωμή και ασύδοτη. Παθογένειες του κράτους και των θεσμών…

Κι έρχονται κι άλλα ρεύματα να διαβρώσουν περαιτέρω τη δημοκρατία, τους θεσμούς και το κράτος: οικονομισμός, νεοφιλελευθερισμός, ατομικισμός κ.λπ. (ας μην κάνουμε αυτό το σημείωμα έκθεση ιδεών…).

Γιατί τα λέω όλα αυτά;

Είναι σύμπτωμα ακρισίας να ταυτίζουμε τα ίδια τα πράγματα με τις παθογενείς εκτροπές τους. Όπως οι χρυσαυγίτες ταυτίζουν τη δημοκρατία με τα προβλήματά της και άρα θέλουν να την πετάξουν στον καιάδα (τον πραγματικό, όχι τον παχουλούλη συνεπώνυμο πολιτευτή), έτσι αναπτύσσεται τον τελευταίο καιρό και ένα επικίνδυνο φλερτ όλων μας με κάτι αναρχικές απόψεις, που ταυτίζουν το κράτος και τους θεσμούς του, με την απανθρωπία (η οποία δεν αποτελεί εγγενές χαρακτηριστικό τους, αλλά νόσημά τους). Θέλει προσοχή λοιπόν. Άνθρωποι που σιχαίνονται τη χρυσαυγίτικη μονομέρεια, ας μην τη μιμούνται από την αντίθετη πλευρά…

Και κάτι τελευταίο: πολλοί απαξιώνουν τους καλλιτέχνες που τα βάζουν με το κράτος, θεωρώντας περίπου ότι η στάση τους δεν είναι κάτι άλλο από προσποιητή πόζα. “Είναι της μόδας να κάνουμε ανέξοδες, εξυπνακίστικες αντιεξουσιαστικές δηλώσεις”, λένε. Έχω την αίσθηση πως τα πράγματα ίσως να ήταν έτσι παλιότερα. Σήμερα, δεν είναι έτσι. Οι αντικειμενικές συνθήκες (η κρίση δηλαδή) έχουν φέρει τους πάντες στα όριά μας. Δυσκολευόμαστε να χωρέσουμε στα στενεμένα καλούπια της καθημερινότητάς μας και το μυαλό παίρνει αλλόκοτες στροφές. Άλλοι γέρνουν προς το φασισταριό, άλλοι προς την αναρχίλα. Και δεν είναι μόνο οι καλλιτέχνες… Δεν είναι περίεργο σε ακραίους καιρούς να παίρνουμε ακραίες θέσεις.

Δεν με ανησυχεί λοιπόν τόσο το “μολοτωφβόλημα” — μολότωφ απαιτούν οι καιροί.

Με ανησυχεί που παίρνουμε τις μολότωφ και τις πετάμε σε λάθος στόχο…

Advertisements
This entry was posted in Εκεί που 'ναι κι οι άλλοι…. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s