Φύση εναντίον πολιτισμού

book«Εντάξει, επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος˙ κοιτάζει να βγάλει χρήματα — πού είναι το κακό;».

Ο λόγος για τον Εκδότη, που εξέδωσε το βιβλίο του γνωστού τρομοκράτη. Ακούγεται συχνά σε δημόσιες και ιδιωτικές συζητήσεις. Κρύβει νομίζω μια παγίδα: ασυναίσθητα στον λόγο μας και αθέλητα ίσως στη συνείδησή μας, το οικονομικό συμφέρον διεκδικεί μια θέση στο απυρόβλητο. Λες και, δηλαδή, το να θέλει κανείς να βγάλει χρήματα είναι από μόνο του μια αξία. Λες και μπορεί η πράξη να αποσυνδεθεί από τον τρόπο της και να αποτελέσει από μόνη της ηθική κατηγορία και μάλιστα τοποθετημένη στο απυρόβλητο.

Είναι νομίζω σύμπτωμα των καιρών και του γενικότερου οικονομισμού που κατατρώει τους ιστούς των δυτικών κοινωνιών μας. Η ατομική βούληση για υλικά αποκτήματα έχει αναχθεί σε αξία. Έχει θωπευτεί με τέτοιο τρόπο τα τελευταία τριάντα χρόνια, ώστε έχει εκτοπιστεί ο πραγματικός της χαρακτήρας κι έχει ενδυθεί κάτι άλλο, κάτι που από μόνη της δεν είναι.

Όμως, η ατομική βούληση για απόκτηση οικονομικού κέρδους είναι απλά βούληση. Αξίες είναι όλες εκείνες οι παράμετροι που καθορίζουν το “πώς” πραγματοποιείται η βούληση, περιορίζοντας και κανοναρχώντας τη. Με άλλα λόγια, το οικονομικό συμφέρον δεν έχει την πηγή του στο ηθικό οπλοστάσιο του ανθρώπου, αλλά στο θυμικό του, δηλαδή σε κάτι τόσο υποτυπώδες όσο η φύση. Αντίθετα, το πώς διακονείται το οικονομικό συμφέρον έχει την πηγή του στο ηθικό οπλοστάσιο του ανθρώπου και λογοδοτεί στις κοινές αξίες μιας κοινωνίας, δηλαδή σε κάτι τόσο μεγαλειώδες όσο ο πολιτισμός. Τα δυο τους (οικονομικό συμφέρον και ηθικό πλαίσιο) αν πάψουν να υπάρχουν στη συνείδησή μας μαζί, τότε θα βρούμε μέσα μας τη φύση να εναντιώνεται στον πολιτισμό.

Ο εκδότης που εξέδωσε το βιβλίο του τρομοκράτη τσαλαβούτησε στην ατομική του παρόρμηση για ιδιοτελές συμφέρον. Κι όσο τσαλαβουτούσε στα απόνερα του εαυτού του, τόσο απομακρυνόταν —ανεπίγνωστα ίσως— από αυτό που όλοι οι υπόλοιποι αναγνωρίζουμε ως κοινό μας πολιτισμό…

Advertisements
This entry was posted in Εκεί που 'ναι κι οι άλλοι…. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s